Trong hơn một thế kỷ tồn tại của bóng đá hiện đại, những sai lầm của trọng tài luôn là một phần gây tranh cãi dữ dội, từ những bàn thắng “ma”, các pha việt vị bị bỏ sót cho tới những quyết định phạt đền làm thay đổi lịch sử giải đấu. Sự ra đời của VAR – công nghệ video hỗ trợ trọng tài – được kỳ vọng sẽ chấm dứt những bất công đó. Tuy nhiên, thay vì mang lại sự đồng thuận tuyệt đối, VAR lại mở ra một chương mới đầy mâu thuẫn trong cảm xúc của người hâm mộ. Điều này đặt ra câu hỏi lớn: VAR là gì, thực sự là vị cứu tinh hay đang trở thành “kẻ phá hoại” trải nghiệm của môn thể thao vua?
VAR là gì? Định nghĩa theo luật bóng đá FIFA
Theo nguồn trích dẫn từ Keo nha cai 5, VAR là viết tắt của Video Assistant Referee, nghĩa là trọng tài video hỗ trợ. Đây là một hệ thống công nghệ được FIFA và IFAB đưa vào Luật Bóng đá nhằm giúp trọng tài đưa ra quyết định chính xác hơn trong những tình huống quan trọng có thể làm thay đổi cục diện trận đấu.
Theo Luật 5 – Trọng tài trong Laws of the Game mùa giải 2024/2025, VAR bao gồm một nhóm trọng tài video làm việc tại phòng điều hành riêng biệt, nơi họ được tiếp cận đầy đủ các góc quay, hình ảnh quay chậm và công cụ kỹ thuật để phân tích tình huống. Đội VAR liên lạc trực tiếp với trọng tài chính trên sân thông qua hệ thống tai nghe.
VAR được FIFA thử nghiệm lần đầu vào năm 2016 tại Club World Cup, trước khi chính thức áp dụng rộng rãi tại World Cup 2018 ở Nga. Kể từ đó, công nghệ này dần trở thành tiêu chuẩn ở các giải đấu lớn như Champions League, Premier League, EURO và nhiều giải vô địch quốc gia hàng đầu.
Điểm mấu chốt cần nhấn mạnh là VAR không thay thế trọng tài trên sân. Quyền quyết định cuối cùng luôn thuộc về trọng tài chính, dù là dựa trên tư vấn từ VAR hay sau khi trực tiếp xem lại tình huống qua màn hình đặt bên ngoài sân.
VAR được phép can thiệp trong những tình huống nào?
Luật bóng đá quy định VAR chỉ được sử dụng trong bốn nhóm tình huống cụ thể nhằm tránh việc lạm dụng công nghệ và làm gián đoạn trận đấu.
Thứ nhất, các tình huống bàn thắng. VAR kiểm tra toàn bộ quá trình dẫn tới bàn thắng, bao gồm lỗi việt vị, phạm lỗi, bóng chạm tay hay bóng đã ra ngoài sân trước khi được ghi bàn hay chưa.
Thứ hai, các quyết định phạt đền. VAR hỗ trợ xác định xem có lỗi xảy ra trong vòng cấm hay không, vị trí phạm lỗi có nằm trong vòng cấm hay không và có tình tiết nào bị trọng tài bỏ sót.
Thứ ba, thẻ đỏ trực tiếp. VAR chỉ can thiệp với thẻ đỏ trực tiếp, không áp dụng cho thẻ vàng thứ hai, nhằm đánh giá mức độ nghiêm trọng của hành vi phạm lỗi.
Thứ tư, nhận diện nhầm cầu thủ. Khi trọng tài rút thẻ phạt nhầm người, VAR có quyền can thiệp để sửa sai.
Vai trò của VAR trong bóng đá hiện đại
Theo nguồn tham khảo từ những người tham gia cập nhật lịch bóng đá keo nha cai 5 hôm nay và ngày mai, VAR được xem là bước tiến lớn trong nỗ lực nâng cao tính công bằng cho bóng đá đỉnh cao. Nhờ hệ thống camera đa góc và công nghệ quay chậm, VAR có thể phát hiện những lỗi mà mắt thường của trọng tài khó hoặc không thể nhận ra, đặc biệt là các tình huống việt vị cực kỳ sát sao hay những pha bóng chạm tay trong vòng cấm.
Ở góc độ tổ chức giải đấu, VAR giúp giảm thiểu tranh cãi kéo dài, bảo vệ uy tín của các giải đấu lớn và hạn chế các cáo buộc thiên vị. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh bóng đá ngày càng mang giá trị thương mại và truyền thông toàn cầu.
Tuy nhiên, mặt trái của VAR cũng rất rõ ràng. Thời gian chờ đợi quyết định khiến nhịp độ trận đấu bị gián đoạn, cảm xúc bùng nổ khi ghi bàn bị “đóng băng” trong vài phút chờ xác nhận. Đối với nhiều người hâm mộ, khoảnh khắc ăn mừng không trọn vẹn này làm giảm đi sự tự nhiên vốn là linh hồn của bóng đá.
Những tình huống VAR gây tranh cãi nổi bật
Lịch sử ngắn ngủi của VAR đã chứng kiến không ít khoảnh khắc gây tranh luận dữ dội.
Tại World Cup 2018, VAR góp phần giúp Pháp được hưởng quả phạt đền trong trận chung kết sau khi xác định bóng chạm tay Ivan Perišić. Quyết định này được xem là bước ngoặt quan trọng trên hành trình vô địch của đội tuyển Pháp.
Ở Premier League mùa giải 2023/2024, Liverpool từng bị từ chối một bàn thắng hợp lệ trước Tottenham do lỗi giao tiếp nghiêm trọng từ đội VAR. Sự cố này buộc Ban trọng tài Anh phải công khai xin lỗi, cho thấy yếu tố con người vẫn là mắt xích dễ sai sót dù có công nghệ hỗ trợ.
EURO 2024 tiếp tục làm nóng các cuộc tranh luận khi bàn thắng của Xavi Simons trong trận Hà Lan gặp Pháp bị hủy do lỗi việt vị “tác động gián tiếp”. Nhiều chuyên gia cho rằng cách diễn giải luật trong tình huống này quá cứng nhắc, làm dấy lên câu hỏi về ranh giới giữa tính chính xác và tinh thần của trò chơi.
VAR và những hiểu nhầm phổ biến
VAR có thể tự ý lật quyết định của trọng tài không?
Không. VAR chỉ có vai trò tư vấn. Trọng tài chính vẫn là người đưa ra quyết định cuối cùng.
Các đội bóng có quyền yêu cầu xem VAR không?
Không. Theo luật hiện hành, cầu thủ và ban huấn luyện không được quyền yêu cầu VAR can thiệp. Mọi quyết định đều do trọng tài và đội VAR chủ động.
VAR có giới hạn thời gian kiểm tra không?
Luật không quy định thời gian tối đa cụ thể, nhưng các giải đấu được khuyến nghị xử lý nhanh, thường trong khoảng 1 đến 3 phút để hạn chế gián đoạn.
VAR – tương lai cần hoàn thiện hơn nữa
VAR đã, đang và sẽ tiếp tục là một phần không thể thiếu của bóng đá hiện đại. Công nghệ này giúp giảm thiểu sai sót nghiêm trọng và nâng cao tính công bằng, nhưng cũng đặt ra thách thức lớn về trải nghiệm cảm xúc và sự nhất quán trong cách áp dụng luật.
Var là gì? Tương lai của VAR phụ thuộc rất nhiều vào việc cải thiện quy trình vận hành, đào tạo trọng tài video, thống nhất cách diễn giải luật và minh bạch hơn trong truyền thông với khán giả. Khi công nghệ và con người được kết hợp hài hòa, VAR mới có thể thực sự trở thành công cụ hỗ trợ đúng nghĩa, thay vì là tâm điểm của những tranh cãi không hồi kết.
