Bóng đá là môn thể thao phổ biến nhất thế giới hiện nay, còn được biết đến với danh xưng “môn thể thao vua”. Trận đấu bóng đá không chỉ thu hút đông đảo người hâm mộ thuộc mọi giới tính, độ tuổi mà còn tạo nên sức mạnh kết nối đặc biệt, khi mọi người cùng hướng về một quả bóng tròn trên sân cỏ. Tuy nhiên, ít ai biết được lịch sử môn bóng đá và phát triển của môn thể thao này cũng như nguồn gốc thực sự của nó.
Lịch sử môn bóng đá bắt nguồn từ đâu?
Nguồn gốc bóng đá: Chưa có câu trả lời dứt khoát
Nhiều người tin rằng bóng đá có xuất xứ từ nước Anh, quốc gia nổi tiếng là quê hương của bóng đá hiện đại và tổ chức những trận đấu có vé đầu tiên trong lịch sử. Tuy nhiên, trên thực tế, bóng đá không phải được phát minh tại Anh. Nước Anh chỉ là nơi đầu tiên quy chuẩn và tổ chức các giải đấu bóng đá có luật lệ rõ ràng.
Ở một số góc nhìn khác, Tây Ban Nha cũng được xem là nơi phát minh ra khung thành trong bóng đá, song điều này chỉ là một phần nhỏ trong lịch sử phát triển môn thể thao này. Thực tế, bóng đá cổ đại với nhiều hình thức tương tự đã xuất hiện ở nhiều nền văn hóa khác nhau trên khắp thế giới từ rất lâu trước khi nó được quy chuẩn thành môn thể thao hiện đại.
Theo nguồn trích dẫn từ trang chủ fly88, công bố chính thức của FIFA, môn bóng đá cổ xưa nhất với kỹ thuật tương tự ngày nay bắt nguồn từ Trung Quốc, khoảng thế kỷ 2 hoặc 3 trước Công nguyên. Ban đầu, bóng đá là bài tập luyện thể lực dành cho quân đội nhà Hán. Quả bóng được làm bằng da, và khung thành chỉ là một tấm vải lụa có khắc lỗ để đá bóng vào. FIFA chính thức công nhận điều này từ năm 2004.
Lịch sử phát triển các luật chơi bóng đá
Bóng đá với bộ luật gần như hiện đại ngày nay bắt đầu được thiết lập ở nước Anh từ giữa thế kỷ 19. Bộ luật Cambridge – bộ luật bóng đá đầu tiên được ghi nhận – được thống nhất từ đại diện của 5 trường học danh tiếng gồm Eton, Winchester, Harrow, Rugby và Shrewsbury trong khuôn viên Đại học Cambridge.
Từ tháng 10 đến tháng 12 năm 1863, Liên đoàn bóng đá Anh (FA) dưới sự chủ trì của Ebenezer Cobb Morley đã thông qua bộ luật bóng đá với 13 điều, đánh dấu bước ngoặt quan trọng cho môn thể thao vua. Cũng tại đây, giải đấu bóng đá lâu đời nhất thế giới FA Cup ra đời vào năm 1872.
Mặc dù không phải nơi khai sinh bóng đá, nước Anh vẫn được xem là cái nôi của những di sản quan trọng như các giải đấu chuyên nghiệp đầu tiên. Năm 1888, The Football League – giải đấu bóng đá đầu tiên – được thành lập, vượt trước FIFA (1904) nhiều năm.
Từ năm 1913, FIFA chính thức công nhận và áp dụng bộ luật của FA, đồng thời hợp tác với tổ chức IFAB (International Football Association Board) để điều chỉnh và bổ sung luật chơi. IFAB bao gồm bốn đại diện từ FIFA và bốn đại diện từ các liên đoàn bóng đá của Anh, Scotland, Ireland và Wales, giúp duy trì sự thống nhất luật chơi toàn cầu.
Tính đến năm 2023, FIFA hiện có hơn 211 thành viên, nhiều hơn cả Liên Hiệp Quốc và Ủy ban Olympic quốc tế.
Lịch sử quả bóng trong bóng đá
Trái bóng đầu tiên được sử dụng trong bóng đá cổ đại là những quả bóng hơi làm từ da lợn hoặc da hươu, thổi phồng để tạo độ nảy. Đến năm 1844, nhà khoa học Mỹ Charles Goodyear phát minh ra công nghệ cao su lưu hóa, giúp tạo ra bóng có lớp vỏ bền hơn. Đến năm 1886, người Anh phát minh ra van bơm hơi để duy trì áp suất cho trái bóng, đánh dấu bước tiến kỹ thuật quan trọng.
Chiếc còi và luật việt vị
Theo nguồn tham khảo từ những người tham gia tải app fly88, chiếc còi lần đầu tiên được dùng trong bóng đá năm 1878, ban đầu là dụng cụ của cảnh sát Anh. Còi được cải tiến để phát ra âm thanh lớn và vang hơn, giúp trọng tài kiểm soát trận đấu hiệu quả hơn.
Luật việt vị cũng ra đời vào năm 1886, theo đó cầu thủ sẽ bị phạt nếu có ít hơn ba cầu thủ đối phương gần khung thành hơn họ khi nhận bóng. Luật này đã được điều chỉnh nhiều lần để phù hợp với diễn biến trận đấu hiện đại.
Thời gian thi đấu và các quy định quan trọng khác
Ban đầu, thời gian thi đấu được quy định là 90 phút từ năm 1871, chia làm hai hiệp với nghỉ giữa giờ. Thủ môn được phép dùng tay bắt bóng trong khu vực cấm địa (khu vực 16,5 mét) và luật phạt góc được ra đời năm 1872. Năm 1877, luật việt vị được sửa đổi, cho phép các pha bóng chuyền nhanh từ hậu vệ cho tiền đạo bứt tốc ghi bàn.
Năm 1878, trọng tài bắt đầu được trang bị còi và xuất hiện trên sân để điều khiển trận đấu. Đến năm 1891, lưới khung thành được lắp đặt để xác định rõ bàn thắng. Năm 1892, luật phạt đền penalty ra đời, được sáng tạo bởi người đàn ông Ireland tên Rid, với vị trí phạt cách khung thành 11 mét.
Luật phạt đền Penalty và sự phát triển của bóng đá hiện đại
Penalty là hình phạt được quy định rõ ràng từ năm 1892, sau đó được điều chỉnh về khoảng cách thủ môn và vị trí sút. Đến năm 1903, khu vực 16,5 mét được xác định rõ ràng và chấm 11 mét trở thành điểm sút phạt đền chính thức.
Luật áo đấu cũng được quy định từ năm 1939 với việc cầu thủ bắt buộc phải mang số áo. Các quy định về khoảng cách trong các tình huống đá phạt, phạt góc cũng được hoàn thiện từ đầu thế kỷ 20. Đến năm 1970, mẫu bóng đen trắng với các hình lục giác trở thành biểu tượng quen thuộc, được phát minh tại Đức và Mỹ tiếp tục cải tiến về cấu tạo bóng.
Thẻ phạt và công nghệ hiện đại trong bóng đá
Thẻ vàng và thẻ đỏ lần đầu tiên được sử dụng tại World Cup 1970, nhằm kiểm soát tốt hơn các hành vi phạm lỗi trên sân, đặc biệt sau những tranh cãi nóng tại World Cup 1966. Công nghệ VAR (Video Assistant Referee) xuất hiện từ World Cup 2018 giúp trọng tài có thể xem lại các tình huống chính xác, nâng cao công bằng và minh bạch trong thi đấu.
Năm 2003, bóng đá bước sang kỷ nguyên mới với bóng có khả năng phát sóng định vị ra đời, góp phần vào sự phát triển của thể thao thông minh. Các quy định thay người, đá hiệp phụ cũng được mở rộng để phù hợp với thể thao hiện đại và nhu cầu giải trí đa dạng.
Với lịch sử hơn 2000 năm và hàng trăm năm phát triển hiện đại, bóng đá không chỉ là môn thể thao mà còn là biểu tượng văn hóa toàn cầu, kết nối con người ở mọi miền tổ quốc.
Hy vọng bài viết này giúp bạn có cái nhìn toàn diện và chi tiết về lịch sử môn bóng đá, từ những khởi đầu cổ xưa đến môn thể thao vua được yêu thích rộng rãi trên toàn thế giới ngày nay.
